Bỏ quỹ bình ổn giá xăng dầu: Đến lúc thực hiện?

Bỏ quỹ bình ổn giá xăng dầu: Đến lúc thực hiện?

Vụ việc liên quan đến vi phạm và không nộp quỹ bình ổn giá xăng dầu của Công ty Xuyên Việt Oil đã đặt ra câu hỏi về hiệu quả và cần thiết của quỹ này. Có nên bỏ quỹ để bình ổn giá hay không?

Bỏ quỹ bình ổn giá xăng dầu: Đến lúc thực hiện?

Việc hai lãnh đạo Công ty Xuyên Việt Oil bị bắt tuần qua vì vi phạm và không nộp quỹ bình ổn giá xăng dầu (QBO) đã làm nổi lên nhiều bất cập trong quản lý quỹ này. Hiện tại, quỹ QBO có hơn 7 nghìn tỷ đồng nằm tại các doanh nghiệp, mặc dù Bộ Công Thương và các chuyên gia đã đề xuất nhiều lần bỏ quỹ, nhưng Bộ Tài chính vẫn duy trì quan điểm giữ quỹ để bình ổn giá xăng dầu. Tuy nhiên, có nhiều ý kiến cho rằng đã đến lúc bỏ quỹ để đảm bảo hiệu quả và công bằng trong việc bình ổn giá xăng dầu.

Số tiền lớn đang nằm trong quỹ QBO

Theo thông tin từ Bộ Tài chính, tính đến hết quý I/2023, có 4 doanh nghiệp đầu mối đang nắm giữ hàng trăm tỷ đồng từ QBO. Trong số này, Công ty TNHH Vận tải Thủy bộ Hải Hà là doanh nghiệp có số dư QBO lớn thứ hai với tổng số 595 tỷ đồng. Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Minh Đức đứng thứ ba với số dư 428,7 tỷ đồng. Công ty TNHH Thương mại Vận tải và du lịch Xuyên Việt Oil nắm giữ số tiền QBO là 219,9 tỷ đồng và Công ty TNHH Sản xuất thương mại Hưng Phát nắm giữ 71,29 tỷ đồng. Tính đến ngày 31/7/2023, số dư quỹ bình ổn giá xăng dầu đã đạt tới 7.438 tỷ đồng, tăng gần 1,8 lần so với cuối năm 2022 và là mức cao nhất từ quý I/2021.

Hiệu quả và công bằng của quỹ QBO

Quỹ QBO đã được trích lập liên tục và hầu như không được sử dụng trong thời gian gần đây. Dù thị trường xăng dầu có nhiều biến động, nhưng tần suất sử dụng quỹ để can thiệp thị trường lại rất thấp. Với mặt hàng xăng E5 RON92, trong 26 kỳ điều hành từ đầu năm đến nay, chỉ có 3 lần sử dụng quỹ với mức chi 350 đồng, 121 đồng và 850 đồng/lít. Tương tự, mức trích sử dụng quỹ với xăng RON95 cũng chỉ được áp dụng 3 lần với mức chi 400 đồng, 103 đồng và 950 đồng/lít. Dầu diesel và dầu hỏa chỉ được trích sử dụng quỹ một lần duy nhất với mức trích 400 đồng/lít vào ngày 1/8/2023. Dầu mazut cũng được trích sử dụng 3 lần với số tiền 100 đồng, 300 đồng và 150 đồng/lít.

Việc quỹ QBO bị doanh nghiệp chiếm dụng và không nộp lại ngân sách đã gây ra nhiều tranh cãi. Chủ tịch HĐQT một doanh nghiệp đầu mối lớn cho rằng việc bỏ quỹ là cần thiết để đảm bảo hiệu quả trong việc bình ổn giá xăng dầu. Ông cho rằng việc sử dụng và trích quỹ đồng thời khiến giá xăng dầu luôn có độ vênh nhất định. Ngoài ra, việc để quỹ nằm trong doanh nghiệp cũng tạo cơ hội cho các doanh nghiệp tư nhân sử dụng quỹ để đầu tư vào bất động sản, chứng khoán hoặc mua bán nông sản.

Các chuyên gia kinh tế cũng đề xuất bỏ quỹ QBO để đảm bảo hiệu quả và công bằng trong việc bình ổn giá xăng dầu. Chủ tịch HĐQT một doanh nghiệp đầu mối lớn cho rằng việc bỏ quỹ là đúng đắn nhất để xăng dầu có giá sát thị trường. PGS.TS. Phạm Thế Anh, Kinh tế trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) cũng đồng ý với quan điểm này và cho rằng cần dẹp bỏ quỹ để giải phóng nguồn lực cho xã hội.

Cơ chế quản lý quỹ QBO cũng đang gặp nhiều bất cập. Hiện tại, quỹ nằm trong doanh nghiệp và doanh nghiệp tự quản lý số tiền trong quỹ. Tuy nhiên, việc quản lý số tiền trong quỹ khá khó khi doanh nghiệp có thể rút ra để đầu tư hoặc sử dụng cho mục đích khác. Điều này tạo cơ hội cho doanh nghiệp sử dụng quỹ để làm vốn kinh doanh mà không cần vay ngân hàng.

Tóm lại, việc bỏ quỹ bình ổn giá xăng dầu là cần thiết để đảm bảo hiệu quả và công bằng trong việc bình ổn giá. Quỹ QBO đã không được sử dụng đúng mục đích và đã gây ra nhiều bất cập trong quản lý. Việc bỏ quỹ sẽ giải phóng nguồn lực và tránh nguy cơ doanh nghiệp chiếm dụng tiền trong quỹ. Tuy nhiên, việc bỏ quỹ cần được thực hiện một cách cân nhắc và có sự thống nhất từ các cơ quan chức năng.

[question] Vì sao quỹ bình ổn giá xăng dầu đang gây thiệt hại cho người dân và doanh nghiệp?,Theo các chuyên gia kinh tế, giải pháp nào được đề xuất để giá xăng dầu điều chỉnh theo thị trường?