BRICS: Sức mạnh thay đổi trật tự thế giới và những rủi ro đối mặt

BRICS có khả năng thay đổi trật tự thế giới và xây dựng trật tự quốc tế công bằng hơn. Tuy nhiên, khối này cũng đối mặt với những rủi ro, đặc biệt là vấn đề phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc.

BRICS có thể thay đổi trật tự thế giới

Theo chuyên gia phân tích Anthony Rowley trên tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP), hơn 40 quốc gia đã chính thức đăng ký hoặc bày tỏ nguyện vọng tham gia BRICS, có thể kể tới những cái tên như Saudi Arabia, Iran, Argentina, UAE và Indonesia.

Vào năm 2009, khi BRIC ra đời mà chưa có Nam Phi, khối này được đánh giá là quá đa dạng về kinh tế và phân tán về địa lý nên không thể phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, dường như chính sự đa dạng đó đã hướng BRICS tới một viễn cảnh mang tính toàn cầu hơn so với các khối khác trong khu vực.

BRICS đã trở thành một cực nam châm tự nhiên vì trọng tâm chính sách của khối là thúc đẩy chủ nghĩa đa phương và quản trị toàn cầu, đặc biệt là trong các lĩnh vực kinh tế và tài chính. Theo ông Rowley, sức hấp dẫn của BRICS – với tư cách là lực lượng cân bằng trong các vấn đề thế giới – đang ở mức cao nhất mọi thời đại.

Một chuyên gia tại Hội đồng Đại Tây Dương nhận định, BRICS "có thể phát triển để trở thành đối trọng với Nhóm G7 trong các vấn đề thế giới, từ đó tác động sâu sắc tới quan hệ quốc tế".

Các nền kinh tế BRICS đã phát triển nhanh chóng và trở nên nổi bật, trong đó Trung Quốc và Ấn Độ đang nổi lên như những "người chơi lớn" trên sàn kinh tế toàn cầu. BRICS được dự đoán sẽ chiếm 45% GDP toàn cầu vào năm 2030 nếu xét theo chỉ số sức mua tương đương (PPP). Trong năm 2022, khối này đã chiếm khoảng 31,7% GDP của thế giới, trong khi đó G7 chiếm 30%.

Theo ông Rowley, từ những con số này, không ai có thể coi thường thách thức mà BRICS mang lại đối với trật tự kinh tế đã được thiết lập trên thế giới. Đó "không hề là một trò đùa".

Cùng bàn về chủ đề này, tờ Gulf News nhận định BRICS có thể thiết lập trật tự kinh tế mới và xây dựng trật tự quốc tế công bằng hơn.

Các thành viên được kết nạp thêm sẽ củng cố sự hiện diện toàn cầu của BRICS, đặc biệt nếu UAE và Saudi Arabia hoàn tất tham gia. Kể từ khi thành lập, BRICS đã đạt được một số thành công đáng chú ý như thành lập Ngân hàng Phát triển mới (NDB) vào năm 2014, cung cấp tài chính cho các dự án phát triển bền vững và cơ sở hạ tầng của các nước thành viên BRICS, cùng một số quốc gia đang phát triển khác.

Bên cạnh đó, khối này đã khởi động Quan hệ đối tác về Cách mạng công nghiệp mới (PartNIR) vào năm 2018, nhằm mục đích thúc đẩy hợp tác đổi mới, kinh tế kỹ thuật số, công nghiệp hóa và phát triển kỹ năng giữa các quốc gia thành viên.

BRICS đang quá phụ thuộc vào Trung Quốc

Mặc dù BRICS đang tạo ra ảnh hưởng lớn đối với trật tự thế giới nhưng Nicholas Spiro - chuyên gia về các nền kinh tế phát triển và mới nổi tại công ty tư vấn địa ốc và vĩ mô Lauressa Advisory (Anh) - phân tích trên SCMP rằng khối này đang quá phụ thuộc vào Trung Quốc.

Theo ông, vai trò áp đảo của Trung Quốc sẽ khiến kế hoạch mở rộng của BRICS và thậm chí sự tồn tại của khối gặp rủi ro.

Hiện tại, BRICS không chỉ thu hút mong muốn gia nhập ngày càng tăng từ các nước đang phát triển, mà còn nuôi dưỡng các kế hoạch tham vọng. Tổng thống Brazil Lula da Silva đã thúc giục khối thiết lập đồng tiền chung để đánh bại sự thống trị của đồng đô la Mỹ.

Tuy nhiên, theo ông Spiro, những động thái thách thức nhằm vào Mỹ không thể khỏa lấp việc BRICS thiếu đi sự phối hợp trong chính sách để tăng cường sức mạnh tập thể và ảnh hưởng của khối trên phạm vi toàn cầu.

Đáng nói, nguồn gốc của sự thiếu gắn kết này lại là do sự vượt trội của Trung Quốc – thành viên BRICS duy nhất đã đạt được bước tiến trên con đường hội tụ với thế giới phát triển bằng cách trở thành nền kinh tế dựa trên nền tảng tri thức và dữ liệu.

Lãnh đạo các quốc gia thuộc nhóm BRICS. Ảnh: DW

Cổ phiếu của Trung Quốc hiện chiếm tỷ trọng gần 30% trong MSCI Emerging Markets Index (Chỉ số MSCI khu vực thị trường mới nổi), cao hơn gấp đôi so với Ấn Độ. Trong khi đó, tỷ trọng của Brazil ở đây chỉ là 5,5%. Thế nhưng, uy thế của Trung Quốc sẽ không phải là vấn đề chướng ngại nếu nước này không khoét sâu các "vết nứt" địa chính trị trong BRICS.

Tổ chức tư vấn Ciuriak Consulting nhận

[question] BRICS có thể thay đổi trật tự kinh tế và chính trị thế giới như thế nào?,Trung Quốc đóng vai trò gì trong khối BRICS và có những rủi ro nào?