Cơ chế thuế tiêu thụ đặc biệt: Tăng thu ngân sách và hạn chế lạm dụng đồ uống có cồn

Cơ chế thuế tiêu thụ đặc biệt: Tăng thu ngân sách và hạn chế lạm dụng đồ uống có cồn

Áp dụng phương pháp thuế hỗn hợp có thể giúp tăng thu ngân sách và hạn chế lạm dụng đồ uống có cồn.

Cơ chế thuế tiêu thụ đặc biệt nào phù hợp để tăng thu ngân sách nhà nước?

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), trong vòng 15 năm qua, rượu, bia đã chịu tác động của 5 lần thay đổi Thuế TTĐB, từ mức 50% (năm 2015) lên 55% (năm 2016) và sau đó lên 65% (năm 2018). Tuy nhiên, đánh giá một cách khách quan, sau nhiều lần thay đổi nhưng các mục tiêu đặt ra đều chưa đạt được như kỳ vọng. Chính vì vậy, một số chuyên gia đề xuất áp dụng phương pháp tính thuế hỗn hợp dựa trên lít cồn nguyên chất thay cho phương pháp thuế tương đối đang áp dụng hiện nay.

Có nên đánh đồng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với cả 2 mặt hàng rượu, bia?

Xét về tác hại của đồ uống có cồn, sản phẩm bia, với nồng độ cồn từ 4% đến 6% rõ ràng có ít tác hại hơn nhiều so với sản phẩm rượu với nồng độ cồn từ 15% đến 40%, đặc biệt có loại lên đến 50%. Chính sách thuế TTĐB hiện nay quy định bia chịu mức thuế suất thuế TTĐB 65% ngang bằng với thuế suất áp dụng cho rượu với nồng độ cồn trên 20% và cao hơn rượu có nồng độ cồn thấp hơn 20% (35%) chưa phải là chính sách phù hợp với mục tiêu giảm tác hại của việc tiêu thụ đồ uống có cồn như khuyến nghị của WHO và chủ trương của nhà nước.

Thực tiễn tại Việt Nam, các sản phẩm bia có nồng độ cồn tương tự nhau, từ 4% đến 5.3% và có giá bán chênh lệch không nhiều, từ 5-6.000 đồng/ lon đến ~ 25.000/ lon. Đồng thời, bia nhập khẩu chiếm tỷ trọng rất thấp (0,005%), khó gia tăng thị phần và không có sản phẩm nhập lậu. Do đó, việc xây dựng chính sách thuế cho sản phẩm bia tương đối dễ dàng so với các sản phẩm rượu.

Ngược lại, ngành rượu có rất nhiều sản phẩm khác nhau như rượu vang, rượu whisky, rượu gạo, v.v.. với nồng độ cồn và giá bán chênh lệch lớn. Rượu nhập khẩu chính ngạch, rượu sản xuất công nghiệp chiếm khoảng 30% thị phần, trong khi tỷ lệ rượu nhập lậu, rượu giả, rượu nấu thủ công vẫn còn ở mức cao, xấp xỉ 60% theo số liệu của Tổng Cục Quản lý thị trường - Bộ Công Thương, thực tế này làm thất thu ngân sách nhà nước, ảnh hưởng đến doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính và gây hại sức khỏe người tiêu dùng. Về vấn đề này, các chuyên gia phân tích, nếu nhà nước cứ tăng tiền thuế đối với những doanh nghiệp làm ăn chân chính thì họ càng bị kiệt sức. “Nếu tăng thuế tức sản phẩm phải tăng giá, song song với việc này người tiêu dùng lại chọn mua sản phẩm giá rẻ trên thị trường” - TS Nguyễn Ngọc Tú - Giảng viên Đại học Kinh doanh và Công nghệ, nhận định. Cùng quan điểm, chuyên gia kinh tế TS Lê Đăng Doanh cho rằng, cần tăng cường hiệu quả quản lý đối với khu vực đồ uống có cồn phi chính thức và kết hợp nhiều giải pháp chính sách khác ngoài thuế để hạn chế lạm dụng đồ uống có cồn một cách hiệu quả. Vì vậy, cần có cơ chế thuế tiêu thụ đặc biệt và các cơ chế quản lý thị trường riêng cho sản phẩm bia và rượu.

Hệ thống thuế tương đối hiện đang áp dụng tạo ra sự không công bằng về chi phí thuế giữa các sản phẩm

Tại thị trường Việt Nam hiện nay, các sản phẩm bia có nồng độ cồn dao động trong khoảng từ 4 đến 5.3 %, trong đó các sản phẩm có nồng độ cồn từ 4.3 độ đến 4.7 độ chiếm trên 80% sản lượng tiêu thụ. So sánh giữa giá sản phẩm và độ cồn trong sản phẩm rất khác biệt nhau. Ví dụ: 01 lon bia độ cồn 4,7% và giá bán trung bình 9.812 đồng, 01 lon bia độ cồn 5,3% và giá bán trung bình 11.181 đồng và 01 lon bia độ cồn 4,0% và giá bán trung bình 19.517 đồng. Như vậy, xét trên khía cạnh ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng do lượng cồn tiêu thụ, các sản phẩm này có mức ảnh hưởng khác nhau (độ cồn càng cao thì tác động sức khỏe tiêu dùng càng lớn), thế nhưng mô hình thuế tương đối (tính theo giá trị) như hiện nay tạo ra sự không công bằng cho các sản phẩm bia có nồng độ cồn khác nhau, ngay cả sản phẩm bia có đồ cồn thấp hơn lại phải chịu thuế nhiều hơn bia có độ cồn cao hơn.

Hơn nữa, thực tiễn cho thấy để tạo ra những sản phẩm giá trị chất lượng cao, thì nhà sản xuất phải đầu tư.

[question] Phương pháp thuế hỗn hợp được đề xuất như thế nào để tăng thu ngân sách?,Tại sao cần tăng cường quản lý đối với khu vực đồ uống có cồn phi chính thức?