Đánh giá tình hình margin trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Bức tranh về dòng chảy margin trên thị trường chứng khoán Việt Nam và tác động của nó đến sự biến động của giá cổ phiếu.

Đánh giá tình hình margin trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Dòng chảy margin đã trở thành một yếu tố quan trọng trong sự biến động của thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, cú sụt giảm mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam hôm 18/8 đã phơi bày và củng cố cho luận điểm cần lưu ý về dòng tiền, trong đó có dòng chảy margin.

Dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán tăng mạnh

Theo báo cáo tài chính của các công ty chứng khoán, dư nợ cho vay (chủ yếu là cho vay margin) tại các công ty chứng khoán đạt trên 150.000 tỷ đồng cuối quý II, tăng thêm hơn 25.000 tỷ đồng so với cuối quý I và tăng hơn 28.000 tỷ đồng so với đầu năm. Tại cuối quý II, dư nợ cho vay tại top 10 công ty chứng khoán có thị phần môi giới lớn nhất HOSE (chiếm 69% thị phần) ở mức 89.000 tỷ đồng, tức chiếm khoảng 56% toàn thị trường.

Lãi từ cho vay và phải thu tăng mạnh

Các công ty chứng khoán cũng ghi nhận nguồn thu tăng mạnh từ hoạt động cho vay. Xu hướng giảm của lãi cho vay và phải thu bắt đầu từ quý II/2022 đã bị phá vỡ với mức 4.045 tỷ đồng vào quý II/2023, tương đương tăng hơn 14% so với quý trước. Lãi từ cho vay và phải thu của top 10 công ty chứng khoán lớn nhất thị trường chiếm khoảng 60%, tương ứng 2.426 tỷ đồng.

Tình trạng căng cứng margin cục bộ

Trong báo cáo về tháng 7, SGI Capital đã đưa ra một thông tin đáng ngại là tỷ lệ margin thị trường đang tiếp tục tăng và tiến dần về vùng rủi ro (vượt 3,5% vốn hóa thị trường). Trong khi đó, báo cáo chiến lược về tháng 7 của CTCK Bảo Việt (BVSC) lại đề cập, mặc dù giá trị margin toàn thị trường tăng lên nhưng tỷ lệ margin/vốn chủ sở hữu của các công ty chứng khoán đang ở khoảng 68%, ngang với giai đoạn 2018 - 2019 và thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 129% giai đoạn cuối năm 2021, đầu năm 2022.

Tác động của margin đến sự biến động của thị trường

Diễn biến của phiên giao dịch lịch sử hôm 18/8 được một số nhà đầu tư giàu kinh nghiệm nhận định có sự châm ngòi từ tình trạng căng cứng margin cục bộ. Cụ thể, chiều 17/8, có công ty chứng khoán phát thông báo, từ 22/8, giảm 10% tỷ lệ cho vay ký quỹ với 2 mã SHS, DBC; giảm 5% với nhiều mã như VCI, SSI, HCM, PVS, GVC, TNG, STB, VSC, BMP, KBC, PC1, SZC, IDC, CTR, KSB, NLG, PET, MB, ANV, GVR, CII, LHG, KDH, DGW, CTS, BSI, FTS, CTD, VCG, CNG, NTL, HDG, HHV, LPB, DIG, BCC, FCN, TAR.

Một nhà đầu tư có kinh nghiệm cho rằng, thông báo như vậy nhưng đến 22/8 mới áp dụng để khách hàng của mình có cơ hội bán ra cổ phiếu, giảm tỷ trọng rủi ro. Phiên ngày 17/8, thị trường đã giảm giá khá mạnh, VN-Index rớt gần 10 điểm. Ghi nhận cho thấy những nhà đầu tư sử dụng kho (có 2 vay 8) đã bị cảnh báo bổ sung tài sản sau phiên giao dịch này.

Tình trạng margin cục bộ và tác động của nó

Bong bóng margin còn căng cục bộ ở một số mã cổ phiếu do có những công ty chứng khoán thời gian qua cho vay vượt tỷ lệ theo quy định của UBCKNN. Một số nhà đầu tư cho biết, có công ty chứng khoán công khai cho vay 3:7 (có 3 cho vay 7), mức rất cao so với quy định tối đa 5:5 của UBCKNN. Thậm chí, có công ty chứng khoán còn cho nhà đầu tư chơi kho, có 2 cho vay 8. Với tỷ lệ cho vay 3:7, chỉ cần chứng khoán rớt 10% là nhà đầu tư cháy tài khoản nếu không bổ sung tiền.

Đánh giá tình hình giải chấp và quản trị rủi ro

Trước e ngại về khả năng giải chấp xảy ra mạnh mẽ ở các công ty chứng khoán tác động tiêu cực đến thị trường, các chuyên gia cho rằng, tình hình giải chấp tại các công ty chứng khoán sẽ không trầm trọng, lịch sử bán tháo như giai đoạn cuối 2022 sẽ không lặp lại.

Các công ty chứng khoán đã thận trọng hơn trong quản trị rủi ro. Dư nợ margin của nhóm cổ phiếu bất động sản trước đây từng chiếm 40% tổng margin nhưng nay không nhiều, mà tập trung ở ngân hàng, chứng khoán, doanh nghiệp sản xuất.

“Hoạt động quản trị rủi ro tại các công ty chứng khoán đang rất chặt chẽ. Một trong các yếu tố mà các công ty chứng khoán xác định tỷ lệ cho vay là dựa trên tình hình cơ bản của doanh nghiệp. Do đó, sau khi kết quả kinh doanh quý II mà các doanh n

VNIndex 1,177.99 0.0 0.0%
HNX 235.96 0.0 0.0%
UPCOM 89.27 0.0 0.0%
[question] Tại sao tỷ lệ margin/vốn chủ sở hữu của các công ty chứng khoán đang ở mức thấp hơn so với giai đoạn trước đó?,Tại sao tình hình giải chấp tại các CTCK sẽ không trầm trọng và không lặp lại như giai đoạn cuối năm 2022?