Lãi suất tiết kiệm đã giảm, lãi suất vay vẫn duy trì ở mức cao

Mặc dù Ngân hàng Nhà nước đã giảm lãi suất điều hành 3 lần, lãi suất tiết kiệm trên thị trường vẫn đang giảm mạnh. Tuy nhiên, lãi suất vay vẫn duy trì ở mức đỉnh cao và không giảm theo tương xứng.

Lãi suất huy động đã giảm từ 2,5% - 3%/năm

Vào đầu tháng 10 năm 2022, chị Nguyễn Thị Thanh, một cư dân của Quận 10, TP.HCM, đã gửi 1 tỷ đồng tiết kiệm với thời hạn 6 tháng và lãi suất 7,2% mỗi năm tại Ngân hàng B.V. Lúc đó, mức lãi suất này đã rất hấp dẫn. Tuy nhiên, vào cuối tháng 11 và đầu tháng 12, các ngân hàng liên tục đua nhau tăng lãi suất, khiến thị trường xuất hiện các mức lãi suất 8%/năm và 9%/năm, khiến nhiều khách hàng bối rối.

Xem thêm: Lãi suất tiết kiệm ngân hàng 06/2023 nào cao nhất hiện nay?

Chị Thanh cũng đang đắn đo và tính toán giữa việc rút tiền trước hạn, chấp nhận mất số lãi đã được gửi trước đó để gửi lại với lãi suất cao hơn. Trước khi cô ấy kịp quyết định, vào tháng 1 năm 2023, thị trường lãi suất tiết kiệm tăng cao, với các mức lãi suất 11% - 13%/năm, khiến chị Thanh cảm thấy tiếc nuối. Đầu tháng 4, sổ tiết kiệm cũ của chị đáo hạn và chị mở sổ mới. Lúc này, nhân viên ngân hàng thông báo cho chị Thanh biết rằng lãi suất chỉ còn 7,7%/năm (thay vì 8,6%/năm như tháng trước) đối với kỳ hạn 6 tháng, và lãi suất kỳ hạn 1 tháng là 5,5%/năm.

Gần đây, nhà băng này đã giảm lãi suất huy động tiền gửi đồng của mình xuống mức 7,2-7,4% mỗi năm cho kỳ hạn 6 tháng và 5% mỗi năm cho kỳ hạn 1 tháng. Chị Quỳnh, Trưởng phòng giao dịch của ngân hàng đó, cũng đã thừa nhận rằng mức giảm lãi suất huy động hiện tại đang khiến cô cảm thấy “chóng mặt”. Các nhân viên phụ trách lĩnh vực huy động tiền gửi cũng cảm thấy “dở khóc dở cười” vì trong vài tháng trước đó, lãi suất đã tăng vọt, khiến nhiều khách hàng muốn chuyển sang ngân hàng khác. Giờ đây, khi lãi suất giảm mạnh và không có dấu hiệu dừng lại, khách hàng cũng đang định chuyển tiền gửi sang nơi khác có lãi suất cao hơn.

Ngân hàng cần giảm lãi suất cho vay

Từ khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) giảm mức lãi suất huy động tiền gửi đồng thêm 0,5% mỗi năm từ ngày 25 tháng 5, mức lãi suất huy động tiền gửi đồng trên thị trường đã giảm với tốc độ nhanh hơn. Lãi suất cao nhất hiện nay đối với các kỳ hạn dưới 6 tháng dao động từ 4% đến 5% mỗi năm, và hầu hết các ngân hàng đã đạt tới mức lãi suất tối đa cho phép là 5% mỗi năm.

Đối với kỳ hạn trên 6 tháng, lãi suất dao động từ 5,5% đến 7,8%/năm, và đối với kỳ hạn 12 tháng, lãi suất dao động từ 6,8% đến 8,6% mỗi năm. Ngay cả ngân hàng có mức lãi suất cao nhất trước đây như SCB cũng đã giảm xuống còn 7,8% mỗi năm cho kỳ hạn 12 tháng.

Tuy nhiên, vẫn có một số ngân hàng cung cấp lãi suất cao hơn như VRB với lãi suất 8,9% mỗi năm cho các kỳ hạn từ 24 tháng trở lên, BacABank với lãi suất 8,4% mỗi năm cho các kỳ hạn từ 18 tháng trở lên, và PVcomBank với lãi suất 8,3% mỗi năm cho kỳ hạn từ 18 tháng trở lên…

Trong những tuần gần đây, các ngân hàng tiếp tục điều chỉnh bảng lãi suất huy động, ít nhất là 1-2 lần, và có nơi điều chỉnh lên đến 3-5 lần, mỗi lần tăng từ 0,2% đến 0,5% mỗi năm. Chỉ trong tháng 5, lãi suất huy động tiền gửi đồng của các ngân hàng đã giảm khoảng 1%, nâng tổng mức giảm lãi suất so với cuối năm 2022 lên 1-3% mỗi năm. Mức lãi suất từ 9% đến 13% mỗi năm đã biến mất.

Đáng chú ý, trên thị trường đã xuất hiện các kỳ hạn dài có lãi suất thấp hơn so với kỳ hạn ngắn. Ví dụ, TPBank cung cấp lãi suất 7,6% mỗi năm cho kỳ hạn 6 tháng và 7,7% mỗi năm cho kỳ hạn 12 tháng, nhưng chỉ còn 7,3% mỗi năm cho kỳ hạn 36 tháng. OCB cung cấp lãi suất 8% mỗi năm cho kỳ hạn 6 tháng và 8,1% mỗi năm cho kỳ hạn 12 tháng, nhưng chỉ còn 7,9% mỗi năm cho kỳ hạn 36 tháng…

Điều này cho thấy ngân hàng dự đoán rằng xu hướng giảm lãi suất cho kỳ hạn dài sẽ tiếp tục, do đó, điều chỉnh giảm lãi suất ở các kỳ hạn huy động dài.

Lãi suất vay giảm "mạnh"

Công ty CP chứng khoán SSI đánh giá rằng trong khi lãi suất huy động đã giảm khoảng 2,5-3% mỗi năm so với đầu năm, thì mức điều chỉnh lãi suất vay mua nhà vẫn chưa được nhiều. Thực tế, nhiều cá nhân và doanh nghiệp vẫn phải gánh lãi suất vay cao, đặc biệt là đang nợ cũ với mức lãi suất cao.

Bà H.Linh, đã phản ánh về tình trạng lãi suất vay “cao như trời”. Cụ thể, bà đã vay mua nhà từ năm 2019, với khoản vay trả gốc trong 10 năm và lãi suất trả hàng tháng. Hiện tại, bà Linh đang phải trả lãi suất là 17%/năm. “Khi tôi gặp ngân hàng, họ nói rằng lãi suất chỉ điều chỉnh một lần sau 6 tháng, vì vậy khoản vay của tôi sẽ chỉ được điều chỉnh đến cuối quý 3/2023. Trước đó, tôi phải trả lãi suất lần lượt cho các năm 2020, 2021 và 2022 là 11,85%, 14% và 16,2%. Trong khi lãi suất tiết kiệm giảm đi, lãi suất vay vẫn phải chờ đợi, do đó khách hàng chịu tổn thất lớn”, bà H.Linh cho biết.

Ông Vũ Thái Sơn, Tổng giám đốc của Công ty CP Long Sơn, một doanh nghiệp xuất khẩu hàng với doanh thu lớn, thừa nhận không dám vay tiền đồng do lo ngại lãi suất vay cao khi ngân hàng thông báo lãi suất vay tiền đồng từ 9% đến 13%/năm. “Mức lãi suất vay này cao hơn cả mức lợi nhuận từ kinh doanh hạt điều, vì vậy công ty không vay tiền đồng. Công ty có nguồn ngoại tệ từ xuất khẩu để trả nợ, vì vậy chúng tôi vay USD với lãi suất từ 5% đến 6,5%/năm. Mức lãi suất vay USD từ các ngân hàng trong nước hiện nay cũng tương đương với một số nước khác. Tuy nhiên, do lãi suất huy động tiền gửi USD trong nước duy trì ở mức 0% (chính sách chống đô la hóa), nên lãi suất vay từ 5% đến 6,5% mỗi năm cũng khá cao. So với Mỹ, lãi suất huy động là 4% mỗi năm và lãi suất cho vay khoảng 6% đến 7% mỗi năm”, ông Sơn so sánh.

Khảo sát lãi suất vay của một số ngân hàng cho thấy, lãi suất vay hiện tại đã giảm so với đầu năm, nhưng mức giảm này khá chậm. Ví dụ, chị Hằng, một nhân viên của BIDV, tư vấn cho khách hàng vay mua nhà với lãi suất trong 12 tháng đầu từ 9,2% đến 10,2% mỗi năm. Sau thời gian ưu đãi này, lãi suất vay sẽ được tính bằng lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng cộng với biên độ 4% (lãi suất huy động 12 tháng của BIDV hiện tại là 6,8% + 4% = 10,8% mỗi năm).

Trong khi đó, anh Hòa, một nhân viên của SHB, cho biết lãi suất vay mua nhà hiện nay của ngân hàng là 14,6% mỗi năm áp dụng trong 3 tháng đầu. Sau đó, lãi suất sẽ thả nổi theo công thức lãi suất cơ sở hiện tại là 11,3% cộng với biên độ từ 3,3% đến 3,5% (tương đương với lãi suất vay từ 14,6% đến 14,8% mỗi năm). Đối với khách hàng vay kinh doanh, lãi suất là 10% mỗi năm trong 6 tháng đầu, sau đó sẽ tính theo lãi suất cơ sở 11,3% cộng với biên độ từ 1,5% đến 2,3% (tương đương từ 12,8% đến 13,6% mỗi năm).

Trong cuộc họp báo của Chính phủ đầu tháng 6, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết lãi suất vay của các khoản vay mới bình quân hiện tại là khoảng 9,07%/năm, giảm 0,9% so với cuối năm ngoái.

Ông Nguyễn Hữu Huân, Trưởng bộ môn Tài chính Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, cho rằng lãi suất vay 9%/năm chỉ áp dụng cho các khách hàng vay lớn, còn việc doanh nghiệp nhỏ và người dân có thể vay ở mức này hay không là một câu hỏi cần được trả lời.

“NHNN không công bố mức lãi suất vay cụ thể từ bao nhiêu đến bao nhiêu, nhưng mức giảm này thấp hơn sự giảm của lãi suất huy động. Ngoài ra, lãi suất vay mới của một số ngân hàng áp dụng lãi suất ưu đãi trong một khoảng thời gian ban đầu, từ 3, 6 hay 12 tháng, ở mức từ 8% đến 10%/năm, nhưng sau đó là lãi suất thả nổi tăng lên vài phần trăm so với mức lãi suất vay ban đầu”, ông Huân nhận xét.

Xem thêm: Nhạy cảm thanh khoản đã tăng lên, ngân hàng chưa giảm mạnh lãi suất