Lương hưu và những vấn đề cần giải quyết để hấp dẫn người lao động

Những khó khăn trong việc đóng BHXH và mức lương hưu thấp đang khiến người lao động lo lắng. Cần có biện pháp để tăng sự hấp dẫn của lương hưu và thu hút người lao động tham gia BHXH lâu dài.

Làm gì để người lao động mặn mà với lương hưu?

Ngay từ khi còn trẻ, bà Nguyễn Thúy Anh (quận 8, TP HCM) đã quyết định tự lực cánh sinh trong mọi hoàn cảnh. Bà mong muốn có việc làm ổn định, lâu dài để sau này có lương hưu và không trở thành gánh nặng cho con cái. Tuy nhiên, thực tế đã không như bà Anh mong đợi.

Tham gia Bảo hiểm Xã hội (BHXH) muộn, khi nghỉ việc ở tuổi 54, bà Anh chỉ đóng BHXH được 20 năm. Vì lớn tuổi, bà không thể tìm được việc làm mới để tăng số năm đóng BHXH. Khi đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi, bà Anh nhận được mức lương hưu thấp chỉ 2,1 triệu đồng/tháng. Đến tháng 8-2023, lương hưu bà Anh tăng lên 2,5 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, với mức lương này, bà không sống đủ và phải làm thêm công việc phụ để kiếm thêm thu nhập.

Bà Anh cho biết: "Tôi đóng BHXH 20 năm, mức bình quân lương đóng BHXH là 3.856.192 đồng. Với tỉ lệ lương hưu là 55%, mức hưởng là 2.120.906 đồng/tháng. Nhưng nếu tôi có thời gian đóng BHXH đạt tỉ lệ tối đa là 75%, mức lương hưu cũng chỉ là 2.892.144 đồng/tháng. Đây chỉ bằng khoảng 62% mức lương tối thiểu vùng hiện tại. Nếu không có nguồn thu nhập khác, tôi không thể sống với mức lương này. Nhà nước cần có tính toán hợp lý để người lao động có thể sống được bằng tiền lương hưu".

Tuổi nghỉ hưu cao nhưng tuổi nghề ngắn, người lao động khó đóng BHXH lâu dài để đạt mức lương hưu tối đa

Theo nguyên tắc đóng - hưởng của BHXH, mức lương hưu phụ thuộc vào mức đóng và thời gian đóng. Tuy nhiên, người lao động làm việc tại khu vực ngoài nhà nước thường có sự chênh lệch lớn giữa tuổi nghỉ hưu và tuổi nghề. Sau tuổi 40, người lao động khó tìm việc làm mới, gây khó khăn trong việc đóng BHXH lâu dài để đạt mức lương hưu tối đa. Hiện tượng này không chỉ xảy ra với bà Anh mà còn rất phổ biến.

Ông Phạm Quang Tuấn (CN Công ty TNHH May thêu Thuận Phương, quận 6) là một ví dụ. Ông đã đóng BHXH trong 26 năm và chỉ còn vài năm nữa là đủ tuổi nghỉ hưu. Tuy nhiên, ông lo lắng khi thấy nhiều công nhân nhận mức lương hưu thấp. Ông chia sẻ: "Giữa việc nhận BHXH một lần và có lương hưu khi về già, tôi đã chọn lựa vế sau. Tuy nhiên, khi thấy nhiều người nhận mức lương hưu thấp, tôi rất lo lắng vì dù đã nghỉ hưu thì trên vai vẫn còn nhiều trách nhiệm với gia đình".

Tìm giải pháp để hấp dẫn người lao động

Theo ông Huỳnh Kim Khoa, Tổng giám đốc Công ty TNHH Fuji Impluse, hiện nay các nhà làm luật và Quốc hội đều khuyến khích người lao động ở lại với quỹ BHXH, tiếp tục đóng và hưởng lương hưu mà không nhìn thẳng vào vấn đề lương hưu hiện nay quá thấp. Ông nhận định: "Ở Nhật, giá chai nước suối 20 năm trước và hiện nay không thay đổi. Trong khi ở Việt Nam, tỉ lệ trượt giá vô cùng cao. Cùng một khoản tiền nhưng cách nhau 20 năm là một vấn đề. Với mức lương hưu chỉ ở khoảng 2-3 triệu đồng, làm sao người lao động sống nổi". Ông Khoa đề xuất tính thêm tỉ lệ trượt giá vào lương hưu hoặc chỉ tính lương hưu dựa trên mức lương đóng BHXH trong 5 năm cuối cùng.

Bà Nguyễn Thị Phát, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Nikkiso, cho rằng việc doanh nghiệp đóng BHXH cho người lao động không đúng với mức lương thực tế vẫn còn khá phổ biến, dẫn đến lương hưu thấp. Bà đề xuất điều chỉnh mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH hoặc điều chỉnh mức lương tối thiểu sao cho tiệm cận mức sống tối thiểu để làm căn cứ đóng BHXH. Chỉ khi có những điều này, lương hưu mới đủ sống và hấp dẫn người lao động. Đồng thời, cần có biện pháp để ngăn chặn doanh nghiệp sa thải lao động lớn tuổi và giảm chênh lệch giữa thời gian đóng - hưởng các chế độ BHXH nam và nữ.

Ông Nguyễn Ngọc Bảo, Phó Chủ tịch LĐLĐ huyện Bình Chánh, TP HCM, đề xuất cho phép người lao động trong môi trường nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm được quy đổi số năm đóng B

Nguồn: Báo CafeF

[question] Nguyên nhân chính gây ra mức lương hưu thấp của người lao động là gì?,Các biện pháp nào có thể được thực hiện để tăng sự hấp dẫn của lương hưu và khuyến khích người lao động tham gia BHXH lâu dài?