Thách thức tiêu thụ hàng xuất khẩu trong nước

Thách thức tiêu thụ hàng xuất khẩu trong nước

Hàng xuất khẩu của Việt Nam như cá tra - basa và thanh long gặp khó khăn trong việc tiêu thụ trên thị trường trong nước. Nguyên nhân chính là do thói quen tiêu dùng và sự thiếu thông tin về sản phẩm. Bài viết này sẽ khám phá những thách thức này và đề xuất các giải pháp để thúc đẩy tiêu thụ hàng xuất khẩu trong nước.

Thách thức tiêu thụ hàng xuất khẩu trong nước

Ông Nguyễn Văn Đạo, Tổng Giám đốc Công ty CP Gò Đàng (tỉnh Tiền Giang), một trong những doanh nghiệp (DN) xuất khẩu cá tra tiên phong khai phá thị trường nội địa, sau một thời gian phải thốt lên "quá khó" vì thói quen tiêu dùng của người Việt có nhiều khác biệt.

"Năm nay, cá tra xuất khẩu khó khăn nhưng tôi thấy mảng nội địa còn khó hơn. Mỗi năm DN đều ra sản phẩm mới nhưng tăng trưởng chậm. Chủ yếu do người Việt chưa quen với cá tra - basa, nhất là hàng đông lạnh. Để thay đổi được điều này cần thời gian 5-10 năm chứ không thể trong ngắn hạn" - ông Đạo bày tỏ.

Trái thanh long cũng gặp khó khăn trong việc tiêu thụ trên thị trường trong nước.

Mặc dù là loại quả xuất khẩu tỉ USD của Việt Nam, nhưng trong nước, thanh long thường xuyên gặp tình trạng phải "giải cứu", thậm chí phải đổ bỏ vì khó bán.

Nguyên nhân thách thức tiêu thụ hàng xuất khẩu trong nước

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Người Lao Động tại các chợ truyền thống ở TP HCM, cá tra - basa được bán khá nhiều dưới dạng cắt lát hoặc phi-lê với mức giá từ 70.000 - 100.000 đồng/kg. So với nhiều loại cá nước ngọt như: điêu hồng, cá lóc, thát lát thì cá tra - basa ít được ưa chuộng hơn do có mùi tanh và ít cách chế biến. Ưu điểm duy nhất của loại cá này là rẻ, nhất là loại phi-lê không xương.

Tại kênh siêu thị, có nhiều món từ cá tra - basa tiện lợi hơn khi được tẩm ướp sẵn, thậm chí chỉ cần làm chín là ăn ngay. Dù vậy, so với thịt heo, gà hay các loại cá biển thì các sản phẩm từ cá tra - basa có tần suất sử dụng ít hơn.

Ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), thông tin thêm tập quán của người Việt là thích thủy hải sản tươi sống và tiếp cận dễ dàng nếu giá rẻ. Trong khi đó, các DN xuất khẩu quen với hàng đông lạnh còn kênh nội địa chủ yếu do thương lái thực hiện, hàng về các chợ đầu mối rồi phân phối đi các nơi. DN chủ yếu bán hàng qua kênh phân phối hiện đại, nơi có điều kiện bảo quản tốt trong khi kênh truyền thống của Việt Nam vẫn chiếm tỉ lệ cao.

Dù vậy, cũng có những DN cá tra đã ghi nhận sự thành công bước đầu. Công ty CP Vĩnh Hoàn - DN cá tra lớn nhất Việt Nam, tháng 6 vừa qua, thị trường nội địa mang về 267 tỉ đồng doanh thu cho DN, tăng 6% so với cùng kỳ và tăng 19% so với tháng 5. Công ty CP Nam Việt (Navico) thử nghiệm phân phối tại hệ thống Bách Hóa Xanh và chỉ sau 3 tháng đã tiêu thụ tới 600 tấn sản phẩm cá ba sa tươi cắt khúc. Từ đó, DN nhận ra thị trường nội địa rất tiềm năng, quan trọng là cách khai thác phù hợp.

Tương tự, thanh long cũng từng là loại quả xuất khẩu tỉ USD của Việt Nam trong các năm 2019-2021, kỷ lục là năm 2019 với 1,25 tỉ USD. Thế nhưng ở trong nước, loại quả này thường xuyên gặp tình trạng phải "giải cứu", thậm chí phải đổ bỏ vì khó bán. Theo bà Trần Thị Kim Lĩnh, chủ Cơ sở Sản xuất - Thương mại - Dịch vụ Bảo Long Bình Thuận, thanh long tươi trong nước bán rất chậm. Để giải quyết đầu ra cho loại quả này, cơ sở của bà đã chế biến nhiều sản phẩm từ thanh long, năm 2022 tiêu thụ được 45.000 tấn nguyên liệu, dự kiến năm 2023 tiêu thụ 50.000 tấn nguyên liệu. "Nước ép thanh long, si-rô và kẹo thanh long là những mặt hàng bán rất chạy tại thị trường nội địa, nhất là các khu du lịch. Sắp tới, tôi dự kiến thành lập HTX, tập trung những người trẻ khởi nghiệp để làm du lịch trải nghiệm liên quan đến cây thanh long để đẩy mạnh tiêu thụ tại chỗ" - bà Lĩnh chia sẻ.

Giải pháp thúc đẩy tiêu thụ hàng xuất khẩu trong nước

Dưới góc độ nhà bán lẻ, giải thích lý do những sản phẩm xuất khẩu "tỉ USD" của Việt Nam khó tiêu thụ ở thị trường trong nước, ông Paul Lê, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Central Retail Việt Nam, dẫn chứng tôm sú Việt Nam xuất khẩu đi rất nhiều thị trường, đã khẳng định thương hiệu, chất lượng nhưng tại Việt Nam, tôm sú đông lạnh không thể cạnh tranh lại tôm sống.</

[question] Tại sao cá tra - basa khó tiếp cận thị trường nội địa?,Cách nào để doanh nghiệp tiếp cận thị trường nội địa hiệu quả?