Thu phí đường cao tốc do Nhà nước đầu tư: Lợi ích và tranh cãi

Bộ GTVT đề xuất thu phí tất cả các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư thay vì thí điểm thu phí 9 tuyến cao tốc như đề xuất trước đó. Ý kiến về việc thu phí này gây tranh cãi giữa các chuyên gia và người dân.

Việc thu phí sử dụng đường cao tốc do Nhà nước đầu tư đang gây tranh cãi trong dự thảo Luật đường bộ đang lấy ý kiến.

Bộ GTVT đề xuất thu phí tất cả các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư thay vì thí điểm thu phí 9 tuyến cao tốc như đề xuất trước đó vào tháng 5/2023.

Mục tiêu của việc thu phí sử dụng đường cao tốc do Nhà nước đầu tư là thu hút nguồn lực khu vực tư nhân và đảm bảo mục tiêu xây dựng 5.000 km đường cao tốc đến năm 2030.

Đồng thời, việc thu phí cũng giảm gánh nặng ngân sách nhà nước, đặc biệt là đối với các công trình đường bộ quy mô lớn và mức đầu tư cao.

Ông Nguyễn Danh Huy, Thứ trưởng Bộ GTVT, cho biết: "Thu phí thì chúng tôi đã tính toán lợi ích mang lại khi các phương tiện đi trên cao tốc: nhanh hơn, tiết kiệm nhiên liệu hơn... Nhà nước sẽ thu giá phí dựa trên lợi ích mang lại đó và cũng đảm bảo sự chi trả của người dân. Mục đích của nguồn thu này là bổ sung lại để nộp vào ngân sách, phục vụ đầu tư kết cấu hạ tầng và các nhiệm vụ chi khác của Trung ương".

Chuyên gia giao thông, TS. Phan Lê Bình, ủng hộ đề xuất của Bộ GTVT và cho rằng việc thu phí là cần thiết để giảm áp lực cho ngân sách và phù hợp với các thông lệ và hoạt động đầu tư các tuyến đường cao tốc của nhiều quốc gia trên thế giới.

Ông cũng nhấn mạnh rằng việc thu phí sẽ đảm bảo tính công bằng và khả năng đáp ứng của người sử dụng đường cao tốc.

Tuy nhiên, ý kiến phản đối cũng không ít. Một số người cho rằng việc thu phí các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư là "phí chồng phí" và tạo thêm gánh nặng cho người dân và các doanh nghiệp kinh doanh vận tải. Họ cho rằng đã phải đóng nhiều loại phí khác nhau như phí bảo hiểm, phí bảo trì đường bộ và phí nhiên liệu. Việc thu phí đường cao tốc sẽ làm tăng gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp.

Để việc thu phí đạt hiệu quả và đảm bảo lợi ích của cả người dân và Nhà nước, mức phí phải phù hợp với điều kiện thực tế và đảm bảo các nguyên tắc.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, Chuyên gia kinh tế - tài chính, cho rằng mức phí phải đảm bảo tính hiệu quả và khả năng đáp ứng của người sử dụng. Ngoài ra, mức phí cũng phải phù hợp với khả năng của doanh nghiệp và đủ để bồi hoàn nguồn vốn đã đầu tư cho các dự án giao thông. Việc thu phí cũng phải phù hợp với từng địa phương và phát triển kinh tế - xã hội theo địa bàn.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cũng nhấn mạnh rằng việc thu phí phải được số hóa và áp dụng các công nghệ hiện đại để tránh thất thoát nguồn thu và đảm bảo tính công bằng giữa các chủ thể lưu thông trên cao tốc. Cần tăng cường tính công khai và minh bạch nguồn thu để tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Việc thu phí sử dụng đường cao tốc do Nhà nước đầu tư đã được áp dụng thành công trong nhiều nước. Điển hình là tuyến cao tốc TP.HCM - Trung Lương, đã thu phí trong hơn 10 năm và đóng góp vào việc duy tu bảo dưỡng đường cao tốc. Tuy nhiên, để đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong thu chi, các khoản thu từ cao tốc phải được đầu tư chính đáng trở lại cho duy tu bảo dưỡng và mở rộng các tuyến cao tốc mới.

Việc thu phí sử dụng đường cao tốc do Nhà nước đầu tư có lợi ích và tranh cãi riêng. Để đạt được lợi ích và đảm bảo tính công bằng, cần nghiên cứu và đánh giá kỹ để có mức thu phí hợp lý và áp dụng các biện pháp để tăng cường tính công khai và minh bạch trong thu chi.

[question] Việc thu phí sử dụng đường cao tốc do Nhà nước đầu tư có ảnh hưởng như thế nào đến người dân và doanh nghiệp?,Làm thế nào để đảm bảo tính công bằng trong việc thu phí sử dụng đường cao tốc?